جبر خطی

ادامه فضاهای برداری

 

 

قضیه : اگر T : V ® W یک تبدیل خطی یک به یک و پوشا باشد ، آنگاه T-1 : V ® W نیز یک تبدیل خطی است.

برهان : چون T پوشاست داریم    

             lw1 +w2 = TT-1(lw1 +w2)

 

از طرفی چون T تبدیل خطی    

                                         lw1 +w2 = lTT-1 w1 + TT-1 w2 =T(lT-1 w1 + T-1 w2)

بنابراین

 TT-1(lw1 +w2) = T(lT-1 w1 + T-1 w2)                                               

چون T یک به یک است

         T-1(lw1 +w2) = lT-1 w1 + T-1 w2                                                                

 یعنی T-1 تبدیل خطی است .

 

نکته : دو فضای برداری ، یکریخت نامیده می شوند ، هرگاه یک تبدیل خطی یک به یک و پوشا بین آن ها موجود باشد .  اگر VوW یکریخت باشند می نویسیم V @ W

 

فرض کنید v1,v2,…,vn و v بردارهایی در V باشند و a1,a2,…, an اسکالر هایی در F باشند و

 v = a1v1+a2v2+…+anvn باشد،آنگاه v را ترکیب خطی بردارهای v1,v2,…,vn می گویند .

 

اگر به ازای هر j ی aj ¹ 0 آنگاه 

 ajvj = v - a1v1 - …- aj-1vj-1- aj+1vj+1- … - anvn                                                       

 پس 

 vj = a-1j v - a-1ja1v1 - …- a-1j aj-1vj-1- a-1j aj+1vj+1- … - a-1j anvn                                                     

 

 یعنی vj ترکیب خطی v,v1,v2,…,vj-1 ,vj+1 ,…, vn   است .

 

مثال: بردار (a ,b) در R2 ترکیب خطی بردار های (1 , 0)  و (0 , 1)   به صورت زیر است

 

(a ,b) = a(1 ,0 ) + b(0,1)                                                   

 

مثال : آیا(a ,b) ترکیب خطی(2,2 )  و(0 ,1) است؟

(a , b) = a(0 ,1)+b(2 ,2) Þb=a/2 , a = b-a                                               

 

تعریف: بردار های   v1,v2,…,vn  را مستقل خطی گوییم هر گاه

   "  a1v1+a2v2+…+anvn = 0 Þ a1 = … = an = 0                                        

در غیر این صورت این بردار ها را وابسته خطی گوییم .

 

پس بردارهای   v1,v2,…,vn  وابسته خطی اند هرگاه اسکالرهایی مانند a1,a2,…, an  که همگی آن ها تواما ً صفر نیستند ، موجود باشند که

   a1v1+a2v2+…+anvn = 0                                                       

 

تعریف : فرض کنیم V یک فضای برداری باشد و WÍ V . اگرW   با همان  اعمال  V  تشکیل یک فضای برداری دهد، آنگاه آن را یک زیر فضای برداری V گویند و می نویسند W£V.

 

نکته : همیشه{0}  و W زیر فضاهای W هستند که ان ها را زیر فضاهای بدیهی می نامند .

 

قضیه : W£V اگر و تنها اگرW  نسبت به اعمال جمع و ضرب اسکالر بسته باشد .

 

مثال : زیر فضاهای R2 عبارتند از :

{0} و R  و خطوط مار بر مبدا

 

مثال : در M2(F) 

JK20001

 

JK20002

 

JK20003

همگی زیر فضاهای M2(F) هستند .

 

نکته : در حالت کلی  اگرV  فضای برداری روی میدان F باشد و K £ F  ، V فضای برداری روی K نیز هست . مثال زیر نشان می دهد که عکس مطلب  برقرار نیست .

 

مثال : اگر W= { (a,0,0 ) | a Î Q }باشد ، آنگاه W زیر فضای R3( روی R ) نیست زیرا  ( 1,0,0) ÎW اما Ö2 ( 1,0,0 )ÏW .

 

مثال : چند جمله ای های شامل ضرایب حقیقی، یک فضای برداری حقیقی، همراه با اعمال جمع چند جمله ای ها و ضرب عدد در چندجمله ای، است .

 

فرض کنیم V یک فضای برداری و {Wa } خانواده ای از زیر فضاهای آن باشد، در این صورت  JK20004     نیز زیر فضا است.زیرا

JK20005

 اما اجتماع دوزیر فضا در حالت کلی یک زیر فضا نیست . مثلا ً محور x ها و yها را در R2 در نظر بگیرید .

 

زیر فضای تولید شده: فرض کنید S یک زیر مجموعۀ فضای برداری V باشد. در این صورت زیر فضای تولید شده توسط S که با áSñ نشان داده می شود، عبارتست ازاشتراک تمام زیر فضاهای V که شامل S باشند ، یعنی  

JK20006

واژه نامه


اسکالر                                             scaler

بردار                                              vector

پوشا  onto                                               

تبدیل transformation                                 

تبدیل خطی                    liner transformation

چندجمله ای polynomial                               

زیر فضا sub space                                  

زیر مجموعه                                     subset

زیر مجموعه سره  proper subset                 

فضا space                                              

فضای برداری                        rector space

مستقل    independent                                 

ناتهی   non-empty                                     

وابستگی خطی             linrarly dependence

وابسته  dependent                                   

یکریخت                                 Isomorphic